Najważniejsze informacje w skrócie

• Deepfake może naśladować twarz, głos i sposób mówienia osoby publicznej, eksperta, członka rodziny albo pracownika firmy.
• Reklama sponsorowana nie jest potwierdzeniem wiarygodności. Oszuści płacą za zasięg tak samo jak legalni reklamodawcy.
• Realistyczne nagranie nie jest dowodem prawdziwości. Najważniejsza jest niezależna weryfikacja źródła i podmiotu przyjmującego pieniądze.
• Typowy schemat prowadzi od reklamy do formularza, rozmowy z „doradcą”, pierwszej wpłaty i kolejnych żądań.
• Nie instaluj programu do zdalnej obsługi urządzenia i nie loguj się do banku podczas udostępniania ekranu.
• Nie płać „podatku”, „prowizji” ani „opłaty odblokowującej” za wypłatę rzekomego zysku.
• Zabezpiecz dowody przed zablokowaniem profilu lub usunięciem strony: adresy URL, zrzuty ekranu, korespondencję, numery telefonów i dane płatności.
• Detektyw może pomóc legalnie przeanalizować ślady i uporządkować materiał, ale nie zastępuje banku, Policji, prokuratury ani prawnika i nie może zagwarantować odzyskania pieniędzy.

Dlaczego fałszywa reklama ze znaną osobą działa?

Skuteczność takiej reklamy nie wynika wyłącznie z technologii. Oszust wykorzystuje mechanizmy, które od dawna wpływają na decyzje ludzi: zaufanie do autorytetu, lęk przed utratą okazji, nadzieję na szybkie rozwiązanie problemów finansowych oraz potrzebę potwierdzenia, że inni już zarobili.

Deepfake wzmacnia tę manipulację, ponieważ pozwala stworzyć pozorny „dowód”. Odbiorca nie tylko czyta, że znana osoba rekomenduje inwestycję — widzi ją i słyszy. Materiał może być opatrzony logo stacji telewizyjnej, paskiem wiadomości, komentarzami rzekomych klientów albo odnośnikiem do strony udającej popularny portal.

Fałszywa treść bywa dopasowana do wydarzeń, którymi żyją odbiorcy: zmian cen energii, inflacji, nowych technologii, emerytur, kryptowalut, programów państwowych czy głośnej wypowiedzi znanej osoby. Temat może się zmienić z dnia na dzień, ale cel pozostaje ten sam — skłonić użytkownika do kliknięcia, pozostawienia numeru telefonu i podjęcia decyzji pod presją.

Jak przebiega oszustwo na fałszywą inwestycję?

Poszczególne kampanie różnią się nazwą platformy, wykorzystanym wizerunkiem i obiecywanym produktem finansowym, lecz ich konstrukcja jest zwykle podobna.

1. Reklama ma wywołać emocję

Materiał informuje o rzekomo ujawnionej metodzie zarabiania, tajnym programie, ostatniej szansie albo skandalu, który „media próbują ukryć”. Obok sensacyjnego komunikatu pojawia się osoba budząca zaufanie.

2. Fałszywa strona przejmuje rolę portalu lub instytucji

Po kliknięciu użytkownik trafia na stronę imitującą serwis informacyjny, bank, urząd, spółkę Skarbu Państwa albo legalną firmę inwestycyjną. Adres domeny może różnić się od prawdziwego zaledwie jednym znakiem. Logo, zdjęcia i profesjonalny wygląd nie potwierdzają autentyczności.

3. Formularz zbiera dane przyszłej ofiary

Najczęściej wystarczy podać imię i numer telefonu. Od tej chwili inicjatywę przejmuje „opiekun”, „analityk” lub „broker”. Kontakt telefoniczny pozwala dopasować narrację do sytuacji finansowej, wieku i obaw rozmówcy.

4. Pierwsza wpłata ma być niewielka

Niska kwota wejścia zmniejsza opór. Na spreparowanym panelu klient szybko widzi zysk, a czasem otrzymuje nawet drobny przelew. To buduje zaufanie i przygotowuje grunt pod znacznie większe wpłaty.

5. „Doradca” zwiększa presję i przejmuje kontrolę

Oszust może zachęcać do zaciągnięcia kredytu, przesłania dokumentu tożsamości, podania danych karty, udostępnienia ekranu lub instalacji programu umożliwiającego zdalny dostęp do telefonu albo komputera. Pod żadnym pozorem nie należy logować się do bankowości podczas takiej sesji.

6. Wypłata wymaga kolejnych opłat

Gdy ofiara chce odzyskać środki, pojawia się fikcyjny podatek, prowizja, koszt przewalutowania lub konieczność „odblokowania rachunku”. Każda zapłacona kwota prowadzi do następnego żądania. Zysk widoczny na ekranie nie musi istnieć — może być tylko liczbą w fałszywym panelu.

7. Po pierwszym oszustwie może pojawić się drugie

Do osoby pokrzywdzonej zgłasza się rzekoma kancelaria, urząd, detektyw lub ekspert od kryptowalut, obiecując odzyskanie pieniędzy po opłaceniu kosztów. To tak zwany recovery scam, czyli próba ponownego oszukania osoby, której dane i historia straty są już znane przestępcom.

Czy deepfake zawsze można rozpoznać po obrazie lub głosie?

Nie. Nienaturalne ruchy ust, błędy w oświetleniu, zmieniające się szczegóły twarzy, nielogiczne mruganie, metaliczny głos lub nietypowa intonacja mogą wzbudzić podejrzenie, ale brak takich błędów nie potwierdza prawdziwości materiału. Technologia rozwija się, a nagranie może być krótkie, skompresowane lub celowo pogorszone, aby ukryć niedoskonałości.

Bezpieczniej jest weryfikować nie sam piksel, lecz kontekst:

• Czy nagranie znajduje się na oficjalnej stronie lub zweryfikowanym profilu osoby?
• Czy wiarygodne media rzeczywiście opublikowały materiał, na który powołuje się reklama?
• Czy po wpisaniu charakterystycznego zdania z nagrania można znaleźć jego oryginalne źródło?
• Czy podmiot inwestycyjny podaje pełną nazwę, siedzibę, numer rejestrowy i zasady reklamacji?
• Czy dane odbiorcy przelewu odpowiadają firmie, z którą rzekomo zawierana jest umowa?
• Czy oferta nie figuruje na liście ostrzeżeń KNF?

Test 60 sekund przed kliknięciem lub wpłatą

1. Zatrzymaj się. Nie podejmuj decyzji w czasie wyznaczonym przez reklamę lub rozmówcę.
2. Wyjdź z reklamy. Nie korzystaj z podanego w niej linku, formularza ani numeru telefonu.
3. Znajdź oficjalne źródło samodzielnie. Wpisz adres instytucji ręcznie lub użyj zaufanej wyszukiwarki.
4. Sprawdź osobę i wypowiedź. Poszukaj potwierdzenia na jej oficjalnym profilu oraz w kilku niezależnych źródłach.
5. Zweryfikuj firmę. Sprawdź pełne dane podmiotu, rejestry oraz listę ostrzeżeń publicznych KNF.
6. Zadaj pytanie o ryzyko. Legalna inwestycja nie daje gwarancji wysokiego zysku bez możliwości straty.
7. Skonsultuj decyzję. Pokaż ofertę zaufanej osobie, prawnikowi lub niezależnemu specjaliście, który nie zarabia na Twojej wpłacie.

Minuta przerwy może przerwać mechanizm presji. Oszust chce, aby decyzja zapadła szybko, w samotności i pod wpływem emocji.

Co zrobić po kliknięciu reklamy, przekazaniu danych lub wpłacie pieniędzy?

Jeżeli tylko kliknąłeś link

Zamknij stronę. Nie pobieraj plików, nie instaluj aplikacji i nie wpisuj danych. Zapisz adres strony oraz wykonaj zrzut reklamy, jeśli możesz to zrobić bez ponownego otwierania podejrzanej witryny. Zgłoś adres do CERT Polska i samą reklamę administratorowi platformy.

Jeżeli podałeś numer telefonu lub adres e-mail

Spodziewaj się kolejnych telefonów i wiadomości. Nie potwierdzaj dodatkowych informacji, zablokuj kontakt po zabezpieczeniu dowodów i zachowaj szczególną ostrożność wobec osób powołujących się na wcześniejsze zgłoszenie.

Jeżeli podałeś hasło, dane karty lub dane bankowe

Niezwłocznie skontaktuj się z bankiem, korzystając z numeru na jego oficjalnej stronie lub na karcie. Zmień hasła z zaufanego urządzenia, wyloguj aktywne sesje i włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe. Jeżeli podobnego hasła używałeś w innych usługach, zmień je również tam.

Jeżeli zainstalowałeś aplikację lub udostępniłeś ekran

Przerwij połączenie urządzenia z internetem i skontaktuj się z bankiem z innego, bezpiecznego telefonu. Nie usuwaj pochopnie aplikacji ani nie resetuj urządzenia przed ustaleniem sposobu zabezpieczenia śladów — takie działanie może zniszczyć materiał potrzebny do analizy. Dalsze kroki warto skonsultować ze specjalistą od informatyki śledczej.

Jeżeli przelałeś pieniądze

Natychmiast poinformuj bank i zapytaj o możliwość zatrzymania lub prześledzenia transakcji. Złóż zawiadomienie Policji, przekaż pełną chronologię i nie ukrywaj żadnej wpłaty — także tej wykonanej pod presją lub po zaciągnięciu kredytu. Nie płać osobom, które bez analizy gwarantują odzyskanie środków.

Jeżeli przesłałeś dokument tożsamości

Zabezpiecz korespondencję, monitoruj próby wykorzystania Twoich danych i rozważ zastrzeżenie numeru PESEL przez oficjalną usługę państwową. Poinformuj organy ścigania o możliwości kradzieży tożsamości.

Jak zabezpieczyć dowody oszustwa inwestycyjnego?

Nie ograniczaj się do zapisania pojedynczego zdjęcia reklamy. Dla odtworzenia mechanizmu oszustwa ważne są treść, czas, źródło, identyfikatory i przepływ pieniędzy. Zabezpiecz:

• zrzut całej reklamy wraz z nazwą profilu, datą i oznaczeniem „sponsorowane”;
• dokładny adres URL reklamy, strony docelowej i panelu inwestycyjnego;
• nazwy profili, identyfikatory kont oraz linki do nich;
• wiadomości SMS, e-maile, czaty i nagrania poczty głosowej;
• numery telefonów, adresy e-mail i nazwy używane przez rozmówców;
• umowy, regulaminy, pliki i instrukcje otrzymane od „doradcy”;
• numery rachunków, dane odbiorców, adresy portfeli kryptowalutowych i identyfikatory transakcji;
• potwierdzenia przelewów, płatności kartą, kredytów oraz rzekomych zwrotów;
• nazwy aplikacji, daty instalacji oraz informacje o udostępnieniu ekranu;
• własną chronologię: kto, kiedy, z jakiego kanału się kontaktował i czego żądał.

Zachowaj oryginalne pliki i wiadomości. Nie edytuj zrzutów ekranu, nie dopisuj na nich komentarzy i nie publikuj materiału w mediach społecznościowych. Kopię roboczą możesz opisać osobno, ale oryginały powinny pozostać nienaruszone.

Jak prywatny detektyw może pomóc po oszustwie internetowym?

W sprawie deepfake i fałszywej inwestycji liczy się szybkie zabezpieczenie informacji, zanim znikną konta, domeny i ogłoszenia. Zakres pomocy zależy od materiału, czasu reakcji i zgodnych z prawem możliwości działania.

Agencja Detektywistyczna ALERT może pomóc między innymi w:

• poufnej ocenie sytuacji i uporządkowaniu kolejności działań;
• przygotowaniu chronologii kontaktów, wpłat i żądań;
• analizie jawnych informacji o stronach, domenach, profilach, numerach i podmiotach;
• łączeniu powtarzających się identyfikatorów oraz elementów różnych kampanii;
• weryfikacji firmy, oferty i deklarowanych powiązań biznesowych;
• uporządkowaniu dowodów cyfrowych do przekazania bankowi, prawnikowi, Policji lub prokuraturze;
• ocenie ryzyka dalszego wykorzystania danych, wizerunku lub dokumentów;
• wskazaniu, które informacje wymagają analizy z zakresu informatyki śledczej.

Detektyw nie może włamywać się na konta, przejmować skrzynek pocztowych, wykradać danych ani podszywać się pod funkcjonariusza. Nie powinien też obiecywać pewnego odzyskania pieniędzy. Profesjonalna pomoc polega na legalnym ustalaniu faktów, dokumentowaniu śladów i współpracy z właściwymi specjalistami oraz instytucjami.

Deepfake to nie tylko fałszywa inwestycja

Ta sama technologia może zostać użyta do szantażu, zemsty, niszczenia reputacji, podszywania się pod przełożonego, wyłudzania przelewów w firmie albo tworzenia fałszywych materiałów intymnych. Zmienia się pretekst, ale sprawca nadal wykorzystuje presję, zaufanie i strach przed konsekwencjami.

Gdzie zgłosić fałszywą reklamę lub oszustwo?

• Bank: natychmiast, jeżeli przekazałeś dane płatnicze, zatwierdziłeś operację, udostępniłeś ekran lub wpłaciłeś pieniądze.
• Policja: gdy doszło do próby albo dokonania oszustwa, kradzieży tożsamości, gróźb lub innego przestępstwa.
• CERT Polska: podejrzaną stronę, reklamę lub wiadomość możesz zgłosić przez incydent.cert.pl.
• Platforma internetowa: zgłoś reklamę i konto, ale wcześniej zabezpiecz ich treść, linki oraz identyfikatory.
• KNF: przed wpłatą sprawdź podmiot na liście ostrzeżeń publicznych KNF.

Jeżeli występuje bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia lub bezpieczeństwa, dzwoń pod numer 112.

Jak chronić bliskich przed oszustwem z wykorzystaniem AI?

Ostrzeżenie „nie klikaj podejrzanych linków” może być niewystarczające, ponieważ współczesna reklama nie zawsze wygląda podejrzanie. Lepiej wspólnie ustalić prostą zasadę: żadnej decyzji inwestycyjnej podczas pierwszej rozmowy i żadnej wpłaty bez niezależnej weryfikacji.

Warto pokazać bliskim konkretny schemat: reklama ze znaną twarzą, formularz, telefon „doradcy”, niewielka wpłata, sztuczny zysk i problem z wypłatą. Gdy człowiek zna ten ciąg zdarzeń, łatwiej rozpoznaje manipulację w chwili, gdy sam staje się jej celem.

Nie wyśmiewaj osoby, która uwierzyła oszustowi. Wstyd opóźnia reakcję, a przestępcy są szkoleni w budowaniu zaufania i wywieraniu presji. Najważniejsze jest szybkie przerwanie kontaktu, ochrona pieniędzy i zabezpieczenie dowodów.

Podsumowanie: prawdziwa twarz nie oznacza prawdziwej oferty

Deepfake zmienił wygląd oszustwa, ale nie zmienił jego istoty. Przestępca nadal próbuje przejąć kontrolę nad decyzją ofiary: wzbudza emocje, pożycza autorytet znanej osoby, ogranicza czas i prowadzi rozmówcę od małego zobowiązania do coraz większych wpłat.

Najbezpieczniejsza zasada brzmi: nie weryfikuj oferty w miejscu, w którym ją zobaczyłeś. Wyjdź z reklamy, samodzielnie znajdź oficjalne źródła, sprawdź podmiot i porozmawiaj z kimś niezależnym. Jeżeli pieniądze lub dane zostały już przekazane, nie czekaj na rozwój sytuacji. Skontaktuj się z bankiem, zabezpiecz ślady i zgłoś sprawę.